• تاریخ : ۱۷ام دی ۱۳۹۶
  • موضوع : دیزاین

ایران‌ شهر یا ایران‌ زمین؛ نام‌ هایی آشنا از هنر و فرهنگ کهن و باستانی که همه ما دوست داریم به‌ نوعی نشانه و نمادی از آن داشته باشیم. از کتاب و تصویر گرفته تا زیورآلات تزئینی، وسایل دکوری و حتی عناصر معماری، اما در این جا نکته‌ ای وجود دارد که قابل‌ تأمل هست و آن این هست که هرگاه در بحث طراحی داخلی و تزیین، نامی از معماری و دوران پرشکوه هخامنشیان به میان می‌ آید همه‌ چیز به تعدادی سرستون و تندیس یا تصویر سربازان و مجسمه‌ های خاک خورده در دکورهای خانه‌ هایمان ختم می‌ شود و گویی آن‌ همه شکوه و زیبایی نمود دیگری در فضاهای ما پیدا نکرده هست، اما می‌ خواهم به شما بگویم که طرح‌ها، رنگ‌ها و نقوش به‌ کار رفته در معماری داخلی کاخ‌ های هخامنشی به‌قدری غنی و متنوع هست که هنوز هم قابل‌ استفاده‌ اند و هیچ‌ گاه تکراری نخواهند شد؛ پس این مطلب به معرفی این نقش و نگار و ترکیب رنگی معماری داخلی دوره هخامنشیان پرداخته هست. با ما همراه باشید.

نقوش هخامنشی در طراحی کاغذدیواری
نمونه ای از طرح و نقش هخامنشی در طراحی کاغذ دیواری و پارچه

نقش و نگار در دوره هخامنشیان

نقوش بررسی‌ شده از این دوره به چهار دسته نقوش گیاهی، جانوری، انسانی و انتزاعی تقسیم می‌ شوند. نکته مهم در مورد آن ها این هست که این نقوش تنها برای تزئینات و جنبه زیبایی‌ شناسی نبود ه‌اند، بلکه به‌ عنوان نشانه‌ های نمادین نیز به‌ کار رفته‌ اند. با نقش و نگارهای انسانی و حیوانی آشنایی داریم، اما موضوعی که در این مطلب به آن می‌ پردازیم نقوش گیاهی و هندسی هست که کاربرد بیش تری در طراحی داخلی و تزیین برای ما دارند.

نقوش و پترن در تزیین هخامنشی
نمونه نقوش هندسی کم تر دیده شده در تزیین داخلی هخامنشی

نقوش و پترن در تزیین هخامنشی
​نمونه نقوش هندسی کم تر دیده شده در تزیین داخلی هخامنشی

با توجه به کاوش‌ های انجام‌ شده، این نکته آشکار می‏ شود که در بین نقوش‏ گیاهی، نقش گل نیلوفر (لوتوس) و درخت سرو از سایرین بیش تر هست، اما بحث مهمی که در این زمینه مطرح می‌ شود فرم و شکل انتزاعی به‌ دست‌ آمده از این نقوش هست. تقریبا در تمام موارد، دایره و مثلث و یا ترکیب این‏ دو دیده می‌شوند. گل چند پر با فرم دایره مانند خود، نمادی‏ هست از خورشید و یا سرو با فرم مثلث، می ‏تواند اشاره‏ ای‏ باشد به عالم بالا داشته باشد. به‌ طور کلی می‌ توان گفت که دایره، نمادی از آسمانی بودن و معنویت و مثلث، نشان‌ دهنده عروج بوده‌اند و برای مورد احترام بودن گیاهان و تقدسشان به کار گرفته می‌ شدند.

بازسازی پارچه های هخامنشی در ونیز ایتالیا
پارچه های بازسازی شده هخامنشی در ونیز ایتالیا، ردیف بالا نقوش ر روی پارچه ابریشم،
ردیف پایین نقوش بر روی پارچه کتان

نقوش هخامنشی در طراحی کاغذدیواری
نمونه نقوش هخامنشی بازسازی شده در ونیز ایتالیا برای طراحی کاغذدیواری سالن

نقوش هخامنشی در طراحی کاغذدیواری
نمونه نقوش هخامنشی بازسازی شده در ونیز ایتالیا برای طراحی کاغذدیواری و سرویس خواب اتاق خواب 

نقوش هخامنشی در طراحی کاغذدیواری
نمونه طرح و نقش هخامنشی درطراحی کف سازی

نقوش هخامنشی درکاشی کاری
نمونه طرح و نقش تزیین داخلی هخامنشی در طراحی کاشی آشپزخانه

پارچه و رنگ در تزیین هخامنشیان

از تاریخ نویسان یونانی، بعضی در نوشته‌ های خود فقط از تنوع رنگی و پارچه‌ های گل‌ دار و راه‌ راه ایرانیان به‌خصوص در لباس‌ها یادکرده‌اند؛ به همین دلیل توضیحات دقیقی درباره چگونگی شکل و طرح نقش و نگارهای پارچه‌های ایرانی در زمان هخامنشی در دست نیست، اما همان تعداد محدودی که از کاشی‌ کاری‌ های به‌ دست‌ آمده نشان می‌ دهد که بیش تر پارچه از جنس پشم و کتان بوده‌ اند و در مکان‌ های خاص‌ تر نیز ابریشم به کار گرفته ‌شده هست. نقوش و طرح‌ های روی این پارچه‌ ها به دو صورت ایجاد می‌ شد: گاه به‌ صورت ملیله‌ دوزی یا دوخت با طلا و نقره و گاه به‌ صورت چاپ روی پارچه. این طرح‌ ها هم شامل نقوش گیاهی بوده و هم نقش‌ های هندسی. در ونیز ایتالیا تعدادی از این پارچه‌ ها به‌صورت طلادوزی و نقره‌ دوزی احیاء و بازسازی شده‌اند.

پالت رنگی در تزیین داخلی هخامنشی
پالت رنگی به کار رفته در تزیین داخلی هخامنشیان 

پالت رنگ در تزیین هخامنشیان

 به‌ طور کلی پالت‌ های رنگی هخامنشیان را می‌ توانیم به‌ صورت دسته‌ های زیر نشان دهیم:

  • ترکیب رنگی به‌کاررفته در معماری داخلی دروازه ملل که متشکل از آبی، زرد، قرمز و نارنجی هست. ستون‌ های مشکی و طلایی نیز از دیگر ترکیب رنگ‌ هاست.
  • در کاخ صد ستون، بیشتر رنگ‌ های قرمز، آبی، زرد و سبز را دیدن می‌ کنیم و بار عام پادشاه در کاخ آپادانا با رنگ‌ های قرمز، آبی و زرد خودنمایی می‌کرده هست.
  • در بخش داخلی دروازه ملل نیز کاشی‌ کاری‌ هایی به رنگ زرد، سبز و آبی استفاده ‌شده بودند.
  • کاخ آپادانا هم که مهم‌ ترین کاخ مجموعه تخت جمشید بوده با رنگ‌های قرمز، زرد، طلایی و قهوه‌ ای مزین شده بوده هست.

طرح و نقش هخامنشی در طراحی مبل و پرده
نمونه ای از تزیین نشیمن با طرح و نقش هخامنشی

کلام آخر : باید این نکته را بدانیم که تقلید جزء به‌ جزء از معماری دوره‌ های گذشته اگر بدون نگاه پیشروانه و ایده باشد، ارمغانی جز تکرار ندارد؛ پس می‌ توانیم با استفاده از همین طرح‌ ها، نقش‌ ها و ترکیب رنگ‌ آمیزی، این سبک‌ ها را زنده نگه‌ داریم. در مطالب بعدی از سلسله مطالب سبک‌ های ایرانی به معماری داخلی و تزیین سایر دوره‌ های معماری ایرانی خواهیم پرداخت.

منبع : مجله منزل | نویسنده : گلنار صفدریان

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما